Bouw je eigen 'Silberling'!

De originele fischertechnik elektronica modules, liefkozend 'Silberingen' genoemd, dateren van de eerste helft van de jaren 70 van de vorige eeuw maar zijn nog steeds erg gewild om de modellen uit de populaire 'Hobby'-boekenserie te kunnen nabouwen. De originelen zijn inmiddels schaarse verzamelobjecten geworden (met de hier bijbehorende vraagprijzen), maar in de loop van de tijd hebben al vele mensen ze zelf succesvol nagebouwd.

Bij mijn eigen 'reproducties' van deze modules wilde ik zo dicht mogelijk bij het origineel blijven. Ik wilde bijvoorbeeld ook de voedingsspanning van de modules op dezelfde manier kunnen aansluiten als bij de originele 'Silberlingen'. Er worden hiervoor metalen clips tussen de modules geschoven. Inmiddels waren vele modules gebouwd en werd steeds regelmatiger de vraag gesteld of deze functionele replica's niet ergens te koop waren.

Rebuild Silberlingen Collection

Bouwpakketten!

Inmiddels zijn de kant en klaar gebouwde en geteste modules in de online catalogus opgenomen. Maar voor wie enige knustelvaardigheden heeft, en een beetje kan solderen, zijn inmiddels nóg prijsgunstiger bouwpakketten beschikbaar.

De bouw-instructies voor deze bouw-kits vindt u op deze pagina. Omdat de verschillende modules qua constructie en gebruikte onderdelen weinig onderling verschillen, kan worden volstaan met één gemeenschappelijke beschrijving. Er is ook een instructie-filmpje waarin de paar mogelijk lastige zaken (zoals het aanbrengen van de metaalstripjes op de zijkanten van de behuizing, of het op de printplaat solderen van een potentiometer) duidelijk in beeld zijn gebracht. 

Hoe te bestellen?

De bouwkits in de elektronica-catalogus zijn gemakkelijk te bestellen. Omdat er alleen 100% maatwerk op aanvraag wordt geleverd, is er geen voorraad en geen 'winkelmandje' met betaalmogelijkheden. Het bestellen gaat altijd in overleg zonder directe koopverplichting of betaling. Een bestelling of aanvraag kan worden gedaan via het contactformulier. Ik stuur dan een overzicht van de bestelling met de betaalmogelijkheden. Wil je één of meerdere bouwpakketten bestellen, kopieer en mail dan simpelweg het tabelletje hiernaast waarbij je in de eerste kolom aangeeft hoeveel bouwpakketten je wenst. Ik neem dan zo snel mogelijk contact met je op!

Aantal Nummer Bouwpakket
0 362 Monoflop
0 363 Flipflop
0 364 AND-NAND
0 371 Dual AND-NAND
0 365 OR-NOR
0 372 Dual OR-NOR
0 370 Dual XOR-XNOR
0 366 Dual Dyn-AND
0 367 Grundbaustein

Tip: Het is handig de inhoud van het zakje in een bakje te storten
Op die manier is alles zometeen snel te vinden en raken er geen componenten zoek

De inhoud van het bouwpakket

In het 'Silberling'-bouwpakket bevinden zich de behuizing met deksel en frontplaatje van de gekozen module. Verder zijn een printplaat en alle voor de bouw benodigde onderdelen meegeleverd. Het schema van de module en een schets van de componentenopstelling zijn hieronder te downloaden als PDF-document. De montageaanwijzingen zijn in de Nederlandse, Engelse en Duitse taal.

Aan de slag!

Enige ervaring met solderen is weliswaar vereist, maar erg moeilijk is het zeker niet. Gebruik niet te veel soldeertin en soldeer niet te lang op één plek. Sommige onderdelen, zoals de LED of de potentiometer (bij de verschilversterker of Flipflop) kunnen kapot gaan als ze te heet worden. Ook bij het solderen van de metaalstrips op de  behuizing moet kordaat te werk worden gegaan om smelten of vervorming van de kunststof te voorkomen.

De foto's in het stappenplan hieronder komen uit een video die het bouwen van een 'Silberling' hopelijk verhelderend in beeld brengt. Natuurlijk sta ik altijd voor u klaar met advies als iets niet meteen mocht lukken.

Video : toestemming voor cookies nodig
Instellingen
De video is Engels gesproken, maar voor de ondertiteling kunnen vele andere talen worden gekozen.
Zet hiervoor de ondertitels aan, ga naar de instellingen (het tandwieltje) en kies voor 'Automatisch vertalen'.
Kies vervolgens de gewenste taal uit lijst. 

Stap 1 - De metaalstripjes aanbrengen

Het bouwpakket bevat twee korte (~10 cm) en twee langere (~13 cm) metaalstripjes. Deze vormen zometeen de aansluitingen van de voedingsspanning. Ze worden aangebracht op de zijkanten van de 3D-geprinte modulebehuizing.

Begin met de twee langere stripjes. Deze lopen verticaal, op de bodem door de opening van de twee 'bruggetjes' door. Elk metaalstripje wordt door een kleine sleuf aan de korte kant van de behuizing geschoven. Laat het stripje aan beide zijden even ver uitsteken (afbeelding). Of de lengte aan beide zijden (ongeveer) gelijk is, laat zich eenvoudig controleren met een schroevendraaiertje. Buig nu de uitstekende eindjes omhoog en vouw ze terug naar binnen, over de wand van de behuizing. Herhaal dit met het andere lange metaalstripje.

De kruispunten van de metaalstrips op de bodem van de behuizing moeten worden gesoldeerd. Pas hierbij op dat de strips hierbij niet te heet worden, want dan kan het plastic van de achterzijde van de behuizing smelten en vervormen.

Stap 2 - Componenten op de printplaat solderen

Volg de componentenopstelling om de verschillende componenten op de printplaat te solderen. Doe de lage, liggende, onderdelen (weerstanden en diodes) eerst. Daarna de elco's en transistoren en eventueel 'staand' te monteren weerstanden. Bewaar een aantal van de afgeknipte draadjes om de eventuele potentiometer (draaiknop, zoals bij de Monoflop en 'Grundbaustein') te kunnen monteren. Ook zijn er twee draad-eindjes nodig om de printplaat aan de metalen strips in de behuizing te kunnen solderen.

De LED wordt aan de andere kant van de printplaat (frontzijde) gemonteerd. Let op de polariteit: het vierkante eilandje op de printplaat geeft de min (kathode) aan. De LED heeft aan deze zijde een korter bevestigingsdraadje. Ook heeft de kraag de LED aan deze kant een recht vlakje. Duw het LEDje aan de bovenzijde van de printplaat door de gaatjes, leg het frontplaatje er tijdelijk bovenop en druk de LED van achter goed door het gaatje in het frontplaatje. Draai het geheel om en soldeer de LED aan de componentenzijde van de print vast. Hierdoor is de LED hoog genoeg gemonteerd zodat deze goed door het gaatje van het front steekt.

Printplaat inbouwen

Voor het aansluiten van de fischertechnik stekkers worden z.g. PTN2-10 bussen gebruikt. Voorheen werden deze los meegeleverd, maar het monteren en daarna netjes uitrichten van de bussen achter de gaten van de frontplaat was niet altijd even gemakkelijk. Dit kwam vooral omdat elke aan mij geleverde partij bussen weer een ander diameter soldeerpen had en sommige bussen heel los in de gaten vielen, en sommigen zich nauwelijks door de gaten lieten steken.

Om deze reden heb ik besloten de bussen al zelf voor te assembleren. U ontvangt daarom dus een printplaat waarop de noodzakelijke stekkerbussen reeds zijn gemonteerd. U hoeft alleen de resterende onderdelen te solderen. 

Printplaat met de voedingsstrips verbinden

Voordat uw module in gebruik kan worden genomen, moeten de voedingspunten (links en rechts op de printplaat) worden verbonden met de juiste metaalstripjes aan de zijkanten van de behuizing. Dit kan op twee manieren:

  1. Soldeer zowel links als rechts een kort stukje ijzerdraad in de kopereilanden die vlakbij de naar binnen omgevouwen metaalstrips gepositioneerd zijn. Knip aan de onderkant (componentenzijde) deze draadjes kort af zodat ze geen kortsluiting kunnen veroorzaken. Nu kan de printplaat in de behuizing worden teruggeplaatst en het uitstekende eindje tegen de binnenkant van de metaalstrip ter plekke worden geduwd. Soldeer het draadeindje snel, en met voldoende soldeer, vast aan de binnenkant van het metaalstripje. Zorg dat de soldeerplek niet te heet wordt (het plastic van de behuizing kan dan smelten en vervormen) en knip de draadeindjes zo kort mogelijk af zodat het deksel zonder belemmeringen terug geplaatst kan worden.
  2. Een andere methode (die inspectie achteraf gemakkelijker mogelijk maakt) is twee losse geïsoleerde draadjes op de voedingspunten te solderen en deze binnenin de behuizing op de bodem aan de metaalstrips te solderen. Een prima methode, let er echter wel op dat je bij het assembleren de behuizing correct gepositioneerd houdt. De bovenste (korte) strip en de (lange) rechter strip zijn de pluspool!

Orientation of the buses 2Step 3-6

Stap 4 - Sluit de behuizing en test!

De laatste foto in de reeks hierboven toont het sluiten van de behuizing. De kleine schroefjes vallen het gemakkelijkst in de gaatjes als we deze eerst even 'voorbewerken' met een kruiskop-schroevendraaier. Draai de schroeven niet te vast. De schroefbuisjes in de deksel zouden kunnen afbreken. Als dat mocht gebeuren, kan de behuizing ook worden dichtgeplakt met enkele druppeltjes secondenlijm.

Gefeliciteerd! U heeft uw eigen 'Silberling' gemaakt! Ik wens u veel experimenteer-plezier met deze elektronicamodules!

Extra - silberling2-detail